Dotykowy i intymny: o Schemacie w Bunkrze

Spotkanie w krakowskim Bunkrze Sztuki, poświęcone związkom refleksji i prozy Micheala Joyce’a z Czesławem Miłoszem i związkom hipertekstu literackiego z „księgą różności”, które przez pierwszą godzinę prowadziłem sam, potoczyło się w jeszcze ciekawszym kierunku, gdy przeszliśmy do jego drugiej, nie wszędzie zapowiadanej części: spotkania ze Schematem Konrada Polaka. Szczęśliwe się złożyło, że krakowskim czytelnikom mogła pokazać się trójka osób zaangażowanych w ten projekt i która go – jako powieść hipertekstową na smartfona – w różnym stopniu współtworzyła. Czym jest Schemat dla Piotra Mareckiego, wydawcy i pomysłodawcy formuły smartfonowej, który od tygodnia jeździ po Polsce, pokazując powieść na spotkaniach publicznych i prywatnych. Czym jest Schemat dla projektanta hipertekstowego i web-designera. Czym w końcu jest ta powieść dla autora, Konrada Polaka.

Autor stawiał akcent na przygodę, jaką niosą z sobą linki spajające ze sobą cząstki przeplatających się opowieści, empatyzując z czytelnikiem, zachęcał go do gry, do zabawy w rozgałęziające się ścieżki i ? w duchu miłoszowskim -do szukania powiązań, mówił także o tym, jak hipertekstowa formuła pozwoliła po powiązać z sobą partie surowego materiału, których nie podejrzewał o powinowactwa. Wprowadzał też w atmosferę powieści anegdotami z jej powstawania, kiedy to czasem celowo nastawiał sobie budzik okrutne, nocne godziny, by spisywać sny…

Wydawca z kolei podkreślał wyjątkowość i nowość sytuacji lekturowej w przypadku powieści na smartfona: kiepsko się ją czyta na ekranie komputera, za to w dłoniach i pod palcami czytelnika tekst dostosowuje się do wielkości ekranu, zaprasza do dotyku, sprzyja lekturze wręcz intymnej. Czyta się go na osobości, lekturom publicznym wersja smartfonowa nie sprzyja. Schemat, jak się okazuje, potrafi też szokować samym faktem, że jako aplikacja na smartfony, dostępny jest za darmo.

A mnie w zasadzie, po wcześniejszym wystąpieniu na temat Schematu, pozostało słuchanie tych uwag i uczenie się od kolegów innych spojrzeń na tę samą rzecz. Krakowską publiczność zelektryzowała idea ukrytej, piątej ścieżki tekstu: linii korespondencyjnej, która z założenia jest otwartym, niedokończonym i rozrastającym się pasmem tego utworu, zainaugurowanym przez korespondencję autora z redaktorem, ale mogącym pomieścić urywki recenzji, głosów czytelników, zapisów audio i wideo, a nawet pustych ekranów, jak sobie wyobraża nie tylko autor, redaktor czy wydawca, ale jak widzą to także czytelnicy. I tak się stanie: ukryta linia korespondencyjna, do której prowadzić będzie tylko jeden link w powieści, jest dynamiczną, wciąż wydłużającą się odnogą tekstu, która sama już teraz zaczyna się rozgałęziać?.

Zapraszam do Schematu!

Mariusz Pisarski, Michael Joyce, Czesław Miłosz i hipertekst! Post-gutenbergowskie nadzieje sylwy współczesnej + spotkanie ze Schematem Konrada Polaka (Marecki, Pisarski, Polak), z cyklu Przestrzeń Kultury, Bunkier Sztuki 7.12.2011